Voorwoord van M.R. Bas:
Ooit publiceerde de taalkundige professor P.C.
Paardekooper, eerder genoemd bij De Roepstem, een boekje met de titel
"Er zijn geen Belgen!". Het boekje kenmerkt zich door een sterk gevoel
voor humor, een ongekende strijdvaardigheid en grote kennis van de
kwestie van de Nederlandse taal in Nederland en België. Ook
Paardekooper ondersteunt de opvatting dat Nederland en Vlaanderen een
taalkundige en culturele eenheid vormen en dat dat consequenties moet
hebben voor het voortbestaan van staten als België en (Noord-/Rijks-)
Nederland, die de Nederlandstalige groep in West-Europa gespleten
houden. Hieronder volgt een van de diverse causerieën die hij in het
boekje heeft laten plaatsen en die hij tijdens zijn vele
gasttoespraken in Nederland en België heeft voorgedragen.
L.w.; de gehanteerde spelling in het artikel is van de auteur.
M.R. Bas
Vlaanderen
België verzuurt op zijn manier het leven van onze
arme kinderen. Het verstoort de heerlijke regelmaat van Italië waar
Italianen Italiaans spreken en Zweden waar Zweden Zweeds praten want
in België wonen geen Belgen die Belgisch als hun taal hebben. De
Belgische taal bestaat niet en Belgen zijn er evenmin. Helemaal
niet!
Mag ik met dat Belgisch beginnen? U glimlacht
omdat u als verstandig mens wel beter weet. Natuurlijk bestaat er geen
Belgische taal: de Vlamingen spreken Vlaams en de Walen Frans.
Werkelijk? Ik dacht dat de Walen Waals en Pikardisch spraken. Vergis
ik me? Nee, natuurlijk: Waals en Pikardisch zijn dialekten van het
Frans. Maar de beschaafde Walen spreken naast dat dialekt ook Algemeen
Beschaafd Frans. Goed, zover ben ik het met u eens. Maar dan worden er
in Vlaanderen ook Vlaamse, Brabantse en Limburgse dialekten gesproken
en daarboven het Algemeen Beschaafd Nederlands. Nee? Hóórt u dat nooit
in Vlaanderen? Wat dan wel? Algemeen Beschaafd Vlaams? En vertaalt
u dan jullie 's in dat Vlaams? Gij? Weet u het zeker? Is het
geen gai of gèè? O nee, dat zijn dialektvormen. Vlaamse
zeker? Maar waarom komen ze dan ook in het grootste deel van
Noord-Brábant voor?
En weet u heel zeker dat geen enkele Vlaming in
z'n dialekt jullie vertaalt met dzjieles of met
geer of met hider? Nee, natuurlijk, dialektkunde is uw
vak niet, al vindt u het een interessante wetenschap. Zo heel zuiver
staan de taaltoestanden in België u toch niet voor de geest. U bent
beter van Kanada op de hoogte, want u weet dat sommigen bovendien een
mondje Frans kennen. Waarom is overigens de Kanadese rok zo veel nader
als het Belgische hemd?
Maar goed. Hoe zit het nou eigenlijk met die
dialekten in Vlaanderen? Nou, dat is heel eenvoudig. Ik zou zeggen:
bijna net als in Nederland. Een Groninger verstaat geen Maastrichts en
omgekeerd. Zo verstaat een Bruggeling ook geen Hasselts en omgekeerd.
Een Leuvenaar snapt niets van Gents en omgekeerd. Dat is nogal wiedes.
Brugs is Westvlaams, Gents is Oostvlaams, Hasselts is West-Limburgs en
Leuvens is Brabants. Ja zeker, Brabants. Leuven is zelfs de stad waar
de hertogen van Brabant oorspronkelijk gezeteld hebben. En om nu weer
over dialekten te spreken: bijna heel Brabant zegt gij of iets
dergelijks voor het enkelvoud jij en gellie,
gullie, gale enz. voor 'jullie'; dzjieles en
geer zijn allebei Limburgse woorden voor 'jullie' en
hider is de Westvlaamse vertaling daarvan. Nou snapt u dus wel
waarom de dialektsprekers in Vlaanderen elkaar vaak zo slecht
verstaan. Nou begrijpt u ook nog wat anders, nl. waarom wij de
Nederlandse provincie beoosten Zeeland Nóórd-Brabant noemen. Waar is
Zuid-Brabant dan? Natuurlijk in België. Daar ligt ook Midden-Brabant
oftewel de provincie Antwerpen. Bewesten Brabant liggen Zeeland én
Oost- en West-Vlaanderen, beoosten Brabant vindt u West- en
Oost-Limburg of Belgisch en Nederlands Limburg. Nou heb ik nog
twee brokken Vlaanderen vergeten: Zeeuws-Vlaanderen dat in Nederland
ligt en Zuid-Vlaanderen, de streek tussen Duinkerke en de Somme in
Frankrijk.
Bekijk de zaak nou 's van de andere kant als u wilt.
Ziet u in de geest in het westen die grote provincie Vlaanderen? Daar
lopen twee staatsgrenzen door: de Nederlands-Belgische en de
Belgisch-Franse. Ziet u dat enorme brok Brabant daar in het midden?
Daar loopt één staatsgrens door: de Nederlands-Belgische, net als door
Limburg. Nederland heeft dus geen 11 provincies zoals de
schooljuffrouw u geleerd heeft, maar 16. Dat is heel prettig:
Nederland is groter als u dacht. Stop: ik ben aan het annekseren. Dat
gaat zo maar niet. Ik mag de betrekkingen met onze buurstaat niet in
gevaar brengen. Ik moet voorzichtig zijn. Luister: Nederland kán
België niet meer annekseren want België 'is Nederland. Snapt u het
niet? Het is toch heel eenvoudig. Wat is Nederlandse Leeuw in
het Latijn? Juist: leo belgicus oftewel... Belgische Leeuw.
Belgica is de Latijnse naam voor Nederland, dus betekent
België eigenlijk niets anders als... 'Nederland'. Er zijn dus
twee Nederlanden: Nederland en België. Tussen haakjes: over leeuwen
gesproken. U hebt natuurlijk al begrepen dat de Vlaamse leeuw niets
als een vermomming is van de Nederlandse, een variant zoals de Zeeuwse
of de Zuidhollandse. Hebt u diezelfde Nederlandse Leeuw wel 's in het
wapen gezien van Hazebroek, dat stadje in Zuid-Vlaanderen, in
Frankrijk dus?
 Leo Belgicus: de Nederlanden herenigd én
fier
België is dus in werkelijkheid 'Zuid-Nederland'.
Noord en Zuid werden bij de Vrede van Munster - dus na de 80-jarige
oorlog - gewelddadig verscheurd in twee brokken langs een toevallige
militaire grens, een frontlinie. Wij zijn dus net zo'n geval als Korea
dat ook langs zo'n toevallige frontlinie bij wijze van vredeskompromis
in tweeën gescheurd werd. Of als u een voorbeeld dichter bij huis wilt
hebben: wij zijn net zoiets als voormalig Oost- en West-Duitsland.
Noem Oost-Duitsland bv. Germanië en West-Duitsland
Duitsland, dan begrijpt u wat ik bedoel. Alleen tussen 1815 en
1830 is Nederland tijdelijk verenigd geweest daarna viel het helaas
weer in twee brokken uit elkaar. In de Benelux probeerde men dat weer
voorzichtig aan elkaar te lijmen.
Konklusie? België, dat zijn wijzelf, u en ik. Nou dat zo is,
moeten we nodig wat meer over dat België praten, want zelfkennis is
heel nuttig voor karaktervorming.
 Het wapenschild van het Frans-Vlaamse dorp Hazebroek /
Hazebrouck
*
U weet nou dat ons land vanouds 16 Nederlandstalige
provincies omvatte en een Franstalig deel, grof gezegd Wallonië,
waarvan de omvang in de loop van de eeuwen nogal 's veranderd is. De
Nederlandse taalgrens loopt in het zuiden heel wat mooier als
de Nederlandse staatsgrens: nl. vrij recht van Duinkerke in
Frankrijk naar Wezet (Visé) in België. Als u een beetje fantasie hebt
kunt u zich makkelijk voorstellen dat Hazebroek, Ronse, Brussel,
Leuven, Landen en 's-Gravenvoeren allemaal even boven die taalgrens
liggen. In dat hele gebied van 17 miljoen mensen (anno 2002 zijn dit
er natuurlijk veel meer - MRB) wordt dus Nederlands gesproken: ABN en
dialekten. Dit Nederlandse taakgebied hoort bij de middelgrote van
Europa en is bv. groter als alle Skandinavische taalgebieden bij
elkaar. Het neemt vlug in betekenis toe doordat de bevolking zich snel
uitbreidt en doordat de positie van het ABN er met de dag steviger
wordt, vooral in Vlaanderen.
Sommige ouderwetse mensen noemen het ABN
Hollands, maar dat is eigenlijk verkeerd. Het is wel in
Amsterdam en Den Haag - dus binnen Holland - ontstaan, maar de
ingrediënten waren Brabants, Hollands en Westvlaams dialekt. Dat
gebeurde in de 17de eeuw en sindsdien heeft het ABN zich geleidelijk
over de andere Nederlandse provincies verbreid. Tenminste... over de
provincies binnen Nederland, want het was nogal lastig om de sprong
over de staatsgrens te nemen en Vlaanderen binnen te dringen. Tussen
1815 en 1830 ging dat nog het makkelijkst want toen hadden we het
Verenigd Koninkrijk zoals u weet. Maar toen dat uiteengevallen was -
met welwillende medewerking van Franse troepen overigens - werd
Nederland in België beschouwd als staatsvijand nummer 1, vooral door
de Walen, die de gelegenheid met twee handen aangrepen om opnieuw het
Nederlands te verdrukken en in Vlaanderen de bezettende macht te
spelen met behulp van een vijfde kolonne: de Franskiljons. Dat alles
onder de vriendelijk aanmoedigende blik van Frankrijk dat niets liever
wou als de totale verfransing van 'alle Nederlandstaligen. Zoals z'n
latere kollega Hitler heeft ook de heer Napoleon maar zelden last
gehad van aanvallen van verdraagzaamheid. Hij had ook energieke
pogingen gedaan tijdens de Franse bezetting om het Nederlands uit te
roeien. Tijdens de Duitse bezetting hebben we de Nazi-mentaliteit aan
den lijve gevoeld: er is maar één volk - het Duitse - en maar één taal
en kultuur: de Duitse. Met Duitsland voor een verenigd Europa. In de
Napoleontische tijd was het: er is maar één volk - het Franse - en
maar één taal, één kultuur: de Franse. Met Frankrijk voor een verenigd
Europa.
Nou was de Franse militáíre grootheidswaan met
Napoleon wel gestorven, maar de kulturele is blijven bestaan: veel
Franstaligen menen dat buiten het Franse taalgebied het barbarendom
begint, en dat zij dat als ijverige missionarissen de ware - dat is de
Franse - kultuur moeten gaan bijbrengen. Vlaanderen leek een
missiegebied waar veel zieltjes te winnen vielen, want er was geen
kultuurtaal om weerstand te bieden, er waren enkel dialekten.
Bovendien was er een heel dun laagje zg. "hogere standen" er al
verfranst sinds de Napoleontische tijd: de Franskiljons. De
Nederlandse kultuur, die in de middeleeuwen z'n brandpunt had in
Vlaanderen was daar sinds de 17de eeuw langzamerhand weggekwijnd onder
de druk van vreemde bezetters. Er werd vrijwel geen boek en geen krant
in het Nederlands gedrukt; er was vrijwel geen Nederlands onderwijs.
Hulp uit Nederland ontbrak.
Toch ontstond er verzet tegen de Franse kulturele
bezetting na 1830: de Vlaamse Beweging begon z'n werking; eigenlijk
had die beter Nederlandse Beweging kunnen heten; u begrijpt nu wel
waarom.
Prof. dr P.C. Paardekooper,
1962.
Hierdie bladsy is gepubliseer op 14 Desember 2001.
|